https://aciqsoz.az/ tr[shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24141-bmw-sirkti-guns-enerjisi-il-islyn-elektromobili-tqdim-edir.html https://aciqsoz.az/maraqli/24141-bmw-sirkti-guns-enerjisi-il-islyn-elektromobili-tqdim-edir.html Maraqlı admin Wed, 12 Aug 2026 23:36:12 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24141-bmw-sirkti-guns-enerjisi-il-islyn-elektromobili-tqdim-edir.html https://aciqsoz.az/maraqli/24141-bmw-sirkti-guns-enerjisi-il-islyn-elektromobili-tqdim-edir.html ]]> admin Wed, 12 Aug 2026 23:36:12 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24141-bmw-sirkti-guns-enerjisi-il-islyn-elektromobili-tqdim-edir.html Maraqlı Wed, 12 Aug 2026 23:36:12 +0400 Dünya avtomobil sənayesində inqilabi dəyişikliklər davam edir. Almaniyanın "BMW" şirkəti günəş enerjisi hesabına əlavə yürüş ehtiyatı qazanan yeni elektromobil konseptini təqdim edib. "Luminetta" adlanan ikiqapılı kupe elektrik avtomobillərinin gələcəyinin necə görünəcəyinə dair mühüm ipucları verir.

Model ABŞ-ın Klemson Universiteti ilə birlikdə həyata keçirilən "Deep Orange" 17 layihəsi çərçivəsində hazırlanıb. Avtomobilin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun kuzovuna inteqrasiya olunmuş 1700-dən çox günəş elementidir. Bu panellər avtomobil həm hərəkətdə olarkən, həm də dayanacaqda saxlanıldığı zaman elektrik enerjisi istehsal edir. Hətta qismən kölgədə belə enerji toplamaq mümkündür.

Mühəndislərin hesablamalarına görə, avtomobil gündə təxminən 50-70 kilometr yol qət etməyə kifayət edən enerji istehsal edə bilir. Hesablamalar ABŞ və Avropanın müxtəlif iqlim şəraitinə uyğun aparılıb.
Layihənin uğurunun əsas səbəblərindən biri də rekord dərəcədə yüngül konstruksiyadır. Luminetta cəmi 550 kiloqram çəkisi var. Müqayisə üçün, hazırkı elektromobillərin əksəriyyətinin çəkisi 1800-2500 kiloqram arasında dəyişir.

Bu nəticəyə nail olmaq üçün polad, alüminium, karbon lifləri və 3D çap texnologiyası ilə hazırlanan hissələrdən istifadə olunub. Çəkinin azalması həm enerji sərfiyyatını minimuma endirir, həm də günəş panellərinin istehsal etdiyi enerjidən daha səmərəli istifadə etməyə imkan verir.

Konsept avtomobilin 2027-ci ildə CES sərgisində nümayiş etdirilməsi planlaşdırılır.
"BMW"nin bu layihəsi təsadüfi deyil. Son illərdə avtomobil sənayesində əsas istiqamət daxili yanma mühərriklərindən elektrikli nəqliyyata keçiddir. Bir çox ölkələr artıq benzin və dizellə işləyən yeni avtomobillərin satışını mərhələli şəkildə dayandırmaq qərarı qəbul edib. Avropa İttifaqında 2035-ci ildən etibarən karbon emissiyası yaradan yeni minik avtomobillərinin satışının dayandırılması planlaşdırılır. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24110-sinqapurda-yerin-altinda-shr-tikilck.html https://aciqsoz.az/maraqli/24110-sinqapurda-yerin-altinda-shr-tikilck.html Maraqlı admin Tue, 11 Aug 2026 16:39:44 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24110-sinqapurda-yerin-altinda-shr-tikilck.html https://aciqsoz.az/maraqli/24110-sinqapurda-yerin-altinda-shr-tikilck.html ]]> admin Tue, 11 Aug 2026 16:39:44 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24110-sinqapurda-yerin-altinda-shr-tikilck.html Maraqlı Tue, 11 Aug 2026 16:39:44 +0400 Sinqapur ərazi çatışmazlığını aradan qaldırmaq və enerji sərfiyyatını azaltmaq üçün yerin 30-80 metr dərinliyində “Yeraltı Elm Şəhəri” inşa etməyi planlaşdırır. Konsept mərhələsində olan layihədə laboratoriyalar, yüksək texnologiya mərkəzləri və məlumat emalı obyektlərinin yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Layihə çərçivəsində nəhəng yeraltı mağaraların yaradılması planlaşdırılır. Bu məkanlarda biotibbi araşdırmalar, yüksək texnologiyalar və məlumat emalı üçün mərkəzlər fəaliyyət göstərəcək.

Tikinti zamanı xüsusi tunelqazma maşınlarından və qazma-partlatma üsullarından istifadə ediləcək. Yeraltı kompleksin divarları liflə gücləndirilmiş beton və gərilmiş kabellərlə möhkəmləndiriləcək.

Layihənin əsas üstünlüklərindən biri enerji sərfiyyatının azaldılmasıdır. Yeraltında temperaturun daha sabit olması məlumat mərkəzlərinin soyudulması üçün daha az enerji tələb edir.

Hesablamalara görə, soyutma sistemlərində 20-30 faiz arasında enerji qənaəti əldə etmək mümkündür. Bundan əlavə, artıq istiliyin yenidən istifadəsi və qapalı dövrəli su sistemlərindən yararlanılması planlaşdırılır.

Sinqapurun əsas problemlərindən biri ərazi çatışmazlığıdır. Yeraltına köçürüləcək laboratoriyalar və məlumat mərkəzləri sayəsində yerüstündə yeni sahələrin boşaldılması nəzərdə tutulur.

Bu ərazilərin parklar, yaşayış binaları və sosial obyektlər üçün istifadəsi planlaşdırılır.

Yeraltı şəhərin təhlükəsizliyi üçün xüsusi havalandırma və iqlimləndirmə sistemləri, yanğın zamanı istifadə ediləcək təzyiqləndirilmiş çıxış yolları və konstruksiyanın vəziyyətini izləyən fiber-optik sensorlar quraşdırılacaq.

Bununla yanaşı, tikintinin ilkin mərhələsində böyük miqdarda beton və poladdan istifadə olunması, həmçinin çıxarılan süxurların daşınması layihənin yüksək karbon izi yaratmasına səbəb ola bilər. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24078-avropada-tam-guns-tutulmasi-olacaq.html https://aciqsoz.az/maraqli/24078-avropada-tam-guns-tutulmasi-olacaq.html Maraqlı admin Sun, 09 Aug 2026 16:20:29 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24078-avropada-tam-guns-tutulmasi-olacaq.html https://aciqsoz.az/maraqli/24078-avropada-tam-guns-tutulmasi-olacaq.html ]]> admin Sun, 09 Aug 2026 16:20:29 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24078-avropada-tam-guns-tutulmasi-olacaq.html Maraqlı Sun, 09 Aug 2026 16:20:29 +0400 Avropada təxminən 30 ildən sonra ilk dəfə tam Günəş tutulması müşahidə olunacaq.

“Sky News“ xəbər verir ki, nadir təbiət hadisəsi avqustun 12-də baş verəcək. Ay Yer ilə Günəş arasından keçərək bəzi ərazilərdə Günəşin qarşısını tamamilə kəsəcək.

NASA-nın məlumatına görə, tam tutulma Qrenlandiya, İslandiya, Rusiyanın şimalı, İspaniya və Portuqaliyanın kiçik bir hissəsindən görünəcək. Böyük Britaniya və İrlandiyada isə Günəşin təxminən 90-98 faizi örtüləcək.

Tam tutulmanın əksər ərazilərdə iki dəqiqədən az, tutulma xəttinin mərkəzinə yaxın bəzi yerlərdə isə təxminən 2,5 dəqiqə davam edəcəyi gözlənilir.

Mütəxəssislər Günəş tutulmasını adi gün eynəyi ilə izləməyin gözlərə ciddi zərər verə biləcəyini bildirərək, xüsusi qoruyucu eynəklərdən istifadə etməyi tövsiyə ediblər. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24049-usaqliqda-az-skr-qbulu-glckd-altsheymer-v-depressiya-riskini-azaldir-arasdirma.html https://aciqsoz.az/maraqli/24049-usaqliqda-az-skr-qbulu-glckd-altsheymer-v-depressiya-riskini-azaldir-arasdirma.html Maraqlı admin Sat, 08 Aug 2026 07:41:23 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24049-usaqliqda-az-skr-qbulu-glckd-altsheymer-v-depressiya-riskini-azaldir-arasdirma.html https://aciqsoz.az/maraqli/24049-usaqliqda-az-skr-qbulu-glckd-altsheymer-v-depressiya-riskini-azaldir-arasdirma.html ]]> admin Sat, 08 Aug 2026 07:41:23 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/24049-usaqliqda-az-skr-qbulu-glckd-altsheymer-v-depressiya-riskini-azaldir-arasdirma.html Maraqlı Sat, 08 Aug 2026 07:41:23 +0400 Hamiləlik dövründən başlayaraq uşağın iki yaşı tamam olanadək ilk 1000 gün ərzində şəkər qəbulunun məhdudlaşdırılması gələcəkdə Altsheymer xəstəliyi, demensiya, depressiya və təşviş pozuntularının inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Alimlər “npj Aging” jurnalında dərc olunmuş araşdırmada bu nəticəyə gəliblər.

Tədqiqatçılar 1951–1956-cı illərdə anadan olmuş “UK Biobank” layihəsinin 60 min 394 iştirakçısının məlumatlarını təhlil edərək, həyatının ilk 1000 günü şəkər istehlakının məhdudlaşdırıldığı dövrə təsadüf edən şəxslərin sağlamlıq göstəricilərini bu məhdudiyyətlər ləğv edildikdən sonra doğulan insanların göstəriciləri ilə müqayisə ediblər.

Araşdırma göstərib ki, erkən yaşlarında daha az şəkər qəbul edən şəxslərdə demensiya riski 27 faiz, Altsheymer xəstəliyi riski 46 faiz, depressiya riski 11 faiz, təşviş pozuntularının inkişaf riski isə 20 faiz aşağı olub. Eyni zamanda, ən nəzərəçarpan müsbət təsir doğulduqdan sonra da şəkər qəbulu məhdud saxlanılan uşaqlarda müşahidə edilib. Yalnız ana bətnində inkişaf dövründə şəkər qəbulunun məhdudlaşdırılması isə sonrakı illərdə beyin sağlamlığına demək olar ki, təsir göstərməyib.

Maqnit-rezonans tomoqrafiyasının nəticələri də göstərib ki, bu qrupun beyni daha yavaş qocalıb. Belə ki, onların beyninin bioloji yaşı orta hesabla pasport yaşından 0,39 il az olub. Bundan əlavə, həmin şəxslərdə yaddaş və idrak funksiyalarında mühüm rol oynayan hipokamp və talamusun həcmi daha böyük olub. Tədqiqatın müəllifləri vurğulayırlar ki, bu araşdırma səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmir. Bununla belə, əldə olunan nəticələr göstərir ki, həyatın ilk illərində şəkərin qəbulunun məhdudlaşdırılması beyinin uzunmüddətli qorunmasına töhfə verən amillərdən biri ola bilər. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23971-israild-hbsxanalarda-terrorculari-qorumaq-ucun-timsahlardan-istifad-edilir.html https://aciqsoz.az/maraqli/23971-israild-hbsxanalarda-terrorculari-qorumaq-ucun-timsahlardan-istifad-edilir.html Maraqlı admin Mon, 03 Aug 2026 09:50:27 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23971-israild-hbsxanalarda-terrorculari-qorumaq-ucun-timsahlardan-istifad-edilir.html https://aciqsoz.az/maraqli/23971-israild-hbsxanalarda-terrorculari-qorumaq-ucun-timsahlardan-istifad-edilir.html ]]> admin Mon, 03 Aug 2026 09:50:27 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23971-israild-hbsxanalarda-terrorculari-qorumaq-ucun-timsahlardan-istifad-edilir.html Maraqlı Mon, 03 Aug 2026 09:50:27 +0400 Qüds Rayon Məhkəməsi İsrailin Milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirə həbsxanalarda terrorçuları qorumaq üçün timsahlardan istifadə etməyi qadağan edib.

Məhkəmə qərarı barədə məlumatı The Jerusalem Post qəzeti yayıb. Qəzetin məlumatına görə, hakimlər müvəqqəti qadağanı heyvan hüquqları təşkilatı olan "Let the Animals Live" tərəfindən verilən ərizə əsasında veriblər.
Ben-Qvirin özü hakimləri "terrorçuların tərəfini tutmaqda" günahlandırıb: "Müharibə zamanı məhkəmə sistemi bir daha terrorçuların tərəfini tutur və İsrailin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün vacib addımların atılmasına mane olur".
Nəşrin məlumatına görə, İsrail Parklar və Vəhşi Təbiət İdarəsinə bir neçə aydır ki, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin təhlükəsizlik cinayətlərində məhkum edilmiş məhbusların saxlanıldığı həbsxanaların xəndəklərinə timsahlar yerləşdirməsinə icazə verməsi üçün təzyiq göstərilirdi. Pilot layihənin yəhudi dövlətinin cənubundakı Negev səhrasında yerləşən Ktziot həbsxanasında başlaması gözlənilirdi. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23909-rusiyanin-xrcng-peyvndi-ilk-xstd-umid-verdi-vziyyti-yaxsilasir.html https://aciqsoz.az/maraqli/23909-rusiyanin-xrcng-peyvndi-ilk-xstd-umid-verdi-vziyyti-yaxsilasir.html Maraqlı admin Fri, 31 Jul 2026 03:09:21 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23909-rusiyanin-xrcng-peyvndi-ilk-xstd-umid-verdi-vziyyti-yaxsilasir.html https://aciqsoz.az/maraqli/23909-rusiyanin-xrcng-peyvndi-ilk-xstd-umid-verdi-vziyyti-yaxsilasir.html ]]> admin Fri, 31 Jul 2026 03:09:21 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23909-rusiyanin-xrcng-peyvndi-ilk-xstd-umid-verdi-vziyyti-yaxsilasir.html Maraqlı Fri, 31 Jul 2026 03:09:21 +0400 Rusiyada hazırlanmış xərçəng əleyhinə peyvəndin tətbiq olunduğu ilk dəri xərçəngi xəstəsində müsbət nəticələr qeydə alınıb.

Bu barədə Rusiya Elmlər Akademiyasının tədqiqatçıları məlumat yayıb.

Bildirilib ki, Rusiyanın xərçəng əleyhinə peyvəndini alan ilk pasiyent özünü yaxşı hiss edir və müalicəsi davam etdirilir. Həkimlərin sözlərinə görə, xəstədə immun sisteminin aktivləşməsi üçün zəruri reaksiyalar artıq əldə olunub.

Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, Hertsen adına Onkologiya İnstitutunun məlumatına əsasən, pasiyentin vəziyyəti stabildir. Ona hələ Qamaleya Mərkəzində istehsal olunan preparatla daha iki peyvənd vurulacaq.

Alimlərin sözlərinə görə, xəstədə müşahidə olunan immunoloji reaksiyalar çox müsbətdir. Hazırda orqanizmdə immun sisteminin şiş və metastazlarla mübarizə aparmasına kömək edən bütün zəruri immunoloji aktiv birləşmələr formalaşır. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23699-gunsin-drinliklrind-nhng-gumus-ehtiyatlari-askarlandi.html https://aciqsoz.az/maraqli/23699-gunsin-drinliklrind-nhng-gumus-ehtiyatlari-askarlandi.html Maraqlı admin Sat, 18 Jul 2026 11:20:06 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23699-gunsin-drinliklrind-nhng-gumus-ehtiyatlari-askarlandi.html https://aciqsoz.az/maraqli/23699-gunsin-drinliklrind-nhng-gumus-ehtiyatlari-askarlandi.html ]]> admin Sat, 18 Jul 2026 11:20:06 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23699-gunsin-drinliklrind-nhng-gumus-ehtiyatlari-askarlandi.html Maraqlı Sat, 18 Jul 2026 11:20:06 +0400 Astrofiziklər müəyyən ediblər ki, Günəşin daxilində əvvəlki ölçmələrin göstərdiyindən 55 faiz daha çox gümüş var.

Bu kəşf Günəşin daxilində və Günəş sisteminin ilkin maddəsində gümüşün miqdarı ilə bağlı uzun illər davam edən mübahisəni həll edir.

"Əvvəlki tədqiqatlarda Günəş maddəsində bu metalın konsentrasiyası 4.6 milyard il əvvəl eyni qaz və toz buludundan yaranmış ilkin meteoritlərdəki gümüş payından xeyli aşağı göstərilirdi", - məlumatda qeyd olunub.

Alimlər Günəşin daxili quruluşunu dəqiq təsvir edən üçölçülü model hazırlayıblar. Bu model ulduzun müxtəlif qatlarında elementlərin, o cümlədən yaranması və kainatda toplanması hələ də müzakirə mövzusu olan gümüşün miqdarını müəyyən etməyə imkan verir.

Onun əsasında astrofiziklər Günəşin yuxarı və aşağı qatlarında fərqli miqdarda gümüş olduğu halda onun şüalanma spektrinin necə görünəcəyini hesablayıblar. Hesablamaların nəticələri real Günəş spektri ilə müqayisə edilib və bu, alimlərə Günəşin daxilindəki gümüş miqdarını müəyyən etməyə imkan verib.

Məlum olub ki, Günəşdəki gümüş konsentrasiyası əvvəlki ölçmələrdən təxminən 55 faiz yüksəkdir. Bu isə qədim xondrit meteoritlərində və Günəşin dərin qatlarında olan gümüş miqdarını faktiki olaraq eyniləşdirib.

Alimlərin sözlərinə görə, oxşar üsulla digər ulduzların daxilindəki gümüş miqdarını da ölçmək mümkündür. Bu, müxtəlifölçülü ulduzlarda bu metalın konsentrasiyasındakı kəskin fərqlərin səbəbini və gümüşün ulduzların kimyəvi təkamülü nəticəsində kainatda nə qədər sürətlə toplandığını anlamağa kömək edəcək. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23686-hyat-ucun-yararli-yeni-planet-ksf-edildi.html https://aciqsoz.az/maraqli/23686-hyat-ucun-yararli-yeni-planet-ksf-edildi.html Maraqlı admin Fri, 17 Jul 2026 18:41:59 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23686-hyat-ucun-yararli-yeni-planet-ksf-edildi.html https://aciqsoz.az/maraqli/23686-hyat-ucun-yararli-yeni-planet-ksf-edildi.html ]]> admin Fri, 17 Jul 2026 18:41:59 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23686-hyat-ucun-yararli-yeni-planet-ksf-edildi.html Maraqlı Fri, 17 Jul 2026 18:41:59 +0400 Astronomiya dünyasında inqilabi yenilik baş verib. Alimlər Günəş sistemindən kənarda, demək olar ki, Yer kürəsindən fərqlənməyən və yaşayış üçün tam yararlı olan yeni bir planet kəşf ediblər.

"LHS 1140-b" adlandırılan bu unikal planet bizdən 48 işıq ili məsafəsində yerləşir.

Tədqiqatçıların fikrincə, planet həyatın mövcudluğu üçün zəruri olan bütün fundamental xüsusiyyətlərə malikdir.

Belə ki, planetin bərk səthi, normal temperaturda maye suyu və ən əsası, kosmik radiasiyadan, eləcə də ətrafında fırlandığı ulduzun zərərli şüalanmasından qoruyan güclü atmosferi var.

Bu möhtəşəm tapıntıdan sonra dünya alimləri artıq yeni planetdə birbaşa bioloji həyatın və canlı orqanizmlərin izlərini axtarmağa başlayıblar. Tədqiqatlar intensiv şəkildə davam etdirilir. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23195-antarktidanin-drinliklrind-alimlri-tccublndirn-yeralti-tkanlar-qeyd-alinib.html https://aciqsoz.az/maraqli/23195-antarktidanin-drinliklrind-alimlri-tccublndirn-yeralti-tkanlar-qeyd-alinib.html Maraqlı admin Sun, 21 Jun 2026 05:41:08 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23195-antarktidanin-drinliklrind-alimlri-tccublndirn-yeralti-tkanlar-qeyd-alinib.html https://aciqsoz.az/maraqli/23195-antarktidanin-drinliklrind-alimlri-tccublndirn-yeralti-tkanlar-qeyd-alinib.html ]]> admin Sun, 21 Jun 2026 05:41:08 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23195-antarktidanin-drinliklrind-alimlri-tccublndirn-yeralti-tkanlar-qeyd-alinib.html Maraqlı Sun, 21 Jun 2026 05:41:08 +0400 ABŞ və İspaniyadan olan alimlər dərin öyrənmə alqoritmlərindən istifadə edərək, Şərqi Antarktidadakı Devid buzlağının altında 100–150 kilometr dərinlikdə 510 zəlzələ aşkarlayıblar. Bu bölgədə seysmik aktivlik demək olar ki, qeyri-mümkün hesab edilirdi, çünki ərazi tektonik plitələrin sərhədlərindən uzaqda yerləşir.

Tədqiqatın nəticələri “Science” jurnalında dərc olunub.

Məlumatlar 49 seysmik stansiyadan toplanıb. Süni intellekt əsaslı alqoritm dalğaları bir-birindən fərqləndirərək zəlzələ ocaqlarının yerini dəqiq müəyyən etməyə imkan verib. Yeraltı təkanların maqnitudası 1,6 ilə 3,5 arasında olub.

Tədqiqatçılar etiraf edirlər ki, orta dərinliklərdə baş verən plitədaxili zəlzələləri izah etmək xüsusilə çətindir, çünki yuxarı mantiyada yüksək temperatur və təzyiq şəraiti kövrək dağıntıların yaranmasına imkan vermir.

Bu hadisənin izahı geoloji xüsusiyyətlə bağlıdır. Belə ki, Şərqi Antarktidanın qalın və soyuq plitəsi ilə Qərbi Antarktidanın nazik və isti plitəsi arasındakı sərhəd gərginliyin toplanmasına səbəb olur. Aşağıdan isti mantiyanın, yuxarıdan isə ağır buzlağın yaratdığı təzyiqlə birlikdə bu amil böyük dərinliklərdə çatların əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır.

Müəmmalı qalan məsələ 510 təkanın hamısının məhz Devid buzlağının altında cəmləşməsidir. Belə ki, oxşar şərait Transantarktika dağlarının digər hissələri boyunca da mövcuddur. Müəlliflər hesab edirlər ki, buna əlavə yerli amillər də təsir edə bilər. [/yandexrss][shortrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23108-iyunun-13-u-beynlxalq-albinizm-haqqinda-mlumatin-yayilmasi-gunudur.html https://aciqsoz.az/maraqli/23108-iyunun-13-u-beynlxalq-albinizm-haqqinda-mlumatin-yayilmasi-gunudur.html Maraqlı admin Sat, 13 Jun 2026 10:13:10 +0400 [/shortrss] [fullrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23108-iyunun-13-u-beynlxalq-albinizm-haqqinda-mlumatin-yayilmasi-gunudur.html https://aciqsoz.az/maraqli/23108-iyunun-13-u-beynlxalq-albinizm-haqqinda-mlumatin-yayilmasi-gunudur.html ]]> admin Sat, 13 Jun 2026 10:13:10 +0400 [/fullrss] [yandexrss] https://aciqsoz.az/maraqli/23108-iyunun-13-u-beynlxalq-albinizm-haqqinda-mlumatin-yayilmasi-gunudur.html Maraqlı Sat, 13 Jun 2026 10:13:10 +0400 Bu gün dünyada Beynəlxalq Albinizm haqqında Məlumatın Yayılması Günü qeyd olunur.

Bu günün qeyd edilməsində məqsəd albinizmlə yaşayan insanların hüquqlarının müdafiəsinə diqqəti artırmaq, onlara qarşı ayrı-seçkiliyin və zorakılığın qarşısının alınmasına töhfə verməkdir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyasının 2014-cü ildə qəbul etdiyi qətnaməyə əsasən təsis olunan bu beynəlxalq gün ilk dəfə 2015-ci ildə qeyd edilib.

Bu il Beynəlxalq Albinizm haqqında Məlumatın Yayılması Günü “Dərimlə qürur duyuram: Bütün dəri tonlarını qeyd edirik” şüarı altında keçirilir. Kampaniya albinizmli şəxslərin Günəşdən qoruyucu vasitələrə və dəri xərçənginin profilaktikası üçün tibbi xidmətlərə çıxışının əhəmiyyətini vurğulayır.

Albinizm insan orqanizmində melanin piqmentinin istehsalının azalması və ya olmaması nəticəsində yaranan irsi-genetik xüsusiyyətdir. Bu xüsusiyyətə həm qadınlarda, həm də kişilərdə rast gəlinir və dünyanın bütün etnik qruplarında müşahidə olunur. Albinizmin ən geniş yayılmış forması okulokutan albinizmdir ki, bu da dəriyə, saçlara və gözlərə təsir göstərir. Digər forma isə okulyar albinizmdir və əsasən gözlərdə özünü göstərir.

Albinizmin yayılma coğrafiyası müxtəlif olsa da, Şimali Amerika və Avropada hər 20 min nəfərdən birində albinizmin hansısa formada özünü göstərdiyi təxmin edilir. Bu vəziyyətə Afrikanın Səhra regionundan cənub-şərqdə yerləşən ölkələrdə daha çox rast gəlinir. Burada hər 5000 nəfərdən birində albinizm qeydə alınır.

BMT-nin məlumatına görə, dünyanın müxtəlif bölgələrində albinizmli insanlar hələ də stereotiplər, sosial təcrid, diskriminasiya və zorakılıq halları ilə üzləşirlər. Buna görə də beynəlxalq ictimaiyyət onların təhsil, səhiyyə, məşğulluq və təhlükəsizlik hüquqlarının təmin edilməsinə çağırır.

[/yandexrss]