Bilik dövründə biliksiz qalmaq təhlükəsi...
Qlobal Bilik İndeksinin (Global Knowledge Index - GKI) 2024-cü il nəticələri açıqlanıb. Təhsil, elm, texnologiya, innovasiya və infrastruktur kimi sahələri qiymətləndirən bu indeks ölkələrin bilik iqtisadiyyatını necə inkişaf etdirdiyini göstərir. Təəssüf ki, Azərbaycan bu reytinqdə 141 ölkə arasında 100-cü yerdə qərarlaşıb. Üstəlik, qonşu ölkələr - Gürcüstan 53-cü, Ermənistan isə 64-cü yerdədir. Fərq nəinki böyükdür, həm də düşündürücüdür. Bütün göstəricilər üzrə qonşu və keçmiş sovet ölkələrinin hamısından gerilik müşahidə olunur. Çox ciddi problemlərlə üzləşmə təhlükəsi gözlənilir. Ölkə bilik iqtisadiyyatını inkişaf etdirməkdə çətinliklərlə üzləşir.
Reytinqə liderlik edən ilk onluq - İsveç (68.2), Finlandiya (67.99), İsveçrə(67.91), Danimarka (66.84), Niderland (66.84), Lüksemburq (66.48), Amerika Birləşmiş Ştatları (66.24), Böyük Britaniya (65.82), Norveç (65.77) Avstriyadır(64.99). Maraqlıdır ki, bu ölkələrin heç biri müsəlman dövləti deyil. Halbuki reytinqin sonuncu sıralarında yer alan ölkələrin böyük əksəriyyəti ya müsəlman ölkələridir, ya da əhalisinin çoxunu müsəlmanlar təşkil edir. Müsəlman dünyasının bu indeksdəki zəif mövqeyi təkcə statistik göstərici deyil - bu, həm də uzun illər ərzində elmə, təhsilə və innovasiyaya önəm verilməməsinin nəticəsidir.
Azərbaycanın vəziyyətinə gəlincə, ölkə 42.40 bal toplayaraq “təhlükəli zona”ya yaxınlaşıb. Təhsildə, texnologiyada müəyyən irəliləyişlər müşahidə olunsa da, elm, tədqiqat və innovasiya sahəsində vəziyyət olduqca zəifdir. Ölkə orta səviyyədə göstəricilərə malikdir, innovasiya və tədqiqat sahələrinə daha çox diqqət yetirilməlidir.
Türkiyə də bu il 59-cu yerdə qərarlaşaraq 49.20 bal toplayıb. Bir zamanlar islam dünyasında elm və təhsil göstəricilərinə görə lider olan Türkiyənin belə geriləməsi vəziyyətin ümumən nə qədər ciddi olduğunu göstərir.
Azərbaycan üçün isə nəticələr həm xəbərdarlıqdır, həm də çağırış. Elm və təhsil sahəsində real islahatlar aparılmadan, tədqiqat və innovasiya dəstəklənmədən ölkənin “rəqəmsal əsrə” ayaq uydurması mümkün olmayacaq.
Qlobal Bilik İndeksinin (Global Knowledge Index - GKI) 2024-cü il nəticələri açıqlanıb. Təhsil, elm, texnologiya, innovasiya və infrastruktur kimi sahələri qiymətləndirən bu indeks ölkələrin bilik iqtisadiyyatını necə inkişaf etdirdiyini göstərir. Təəssüf ki, Azərbaycan bu reytinqdə 141 ölkə arasında 100-cü yerdə qərarlaşıb. Üstəlik, qonşu ölkələr - Gürcüstan 53-cü, Ermənistan isə 64-cü yerdədir. Fərq nəinki böyükdür, həm də düşündürücüdür. Bütün göstəricilər üzrə qonşu və keçmiş sovet ölkələrinin hamısından gerilik müşahidə olunur. Çox ciddi problemlərlə üzləşmə təhlükəsi gözlənilir. Ölkə bilik iqtisadiyyatını inkişaf etdirməkdə çətinliklərlə üzləşir.
Reytinqə liderlik edən ilk onluq - İsveç (68.2), Finlandiya (67.99), İsveçrə(67.91), Danimarka (66.84), Niderland (66.84), Lüksemburq (66.48), Amerika Birləşmiş Ştatları (66.24), Böyük Britaniya (65.82), Norveç (65.77) Avstriyadır(64.99). Maraqlıdır ki, bu ölkələrin heç biri müsəlman dövləti deyil. Halbuki reytinqin sonuncu sıralarında yer alan ölkələrin böyük əksəriyyəti ya müsəlman ölkələridir, ya da əhalisinin çoxunu müsəlmanlar təşkil edir. Müsəlman dünyasının bu indeksdəki zəif mövqeyi təkcə statistik göstərici deyil - bu, həm də uzun illər ərzində elmə, təhsilə və innovasiyaya önəm verilməməsinin nəticəsidir.
Azərbaycanın vəziyyətinə gəlincə, ölkə 42.40 bal toplayaraq “təhlükəli zona”ya yaxınlaşıb. Təhsildə, texnologiyada müəyyən irəliləyişlər müşahidə olunsa da, elm, tədqiqat və innovasiya sahəsində vəziyyət olduqca zəifdir. Ölkə orta səviyyədə göstəricilərə malikdir, innovasiya və tədqiqat sahələrinə daha çox diqqət yetirilməlidir.
Türkiyə də bu il 59-cu yerdə qərarlaşaraq 49.20 bal toplayıb. Bir zamanlar islam dünyasında elm və təhsil göstəricilərinə görə lider olan Türkiyənin belə geriləməsi vəziyyətin ümumən nə qədər ciddi olduğunu göstərir.
Azərbaycan üçün isə nəticələr həm xəbərdarlıqdır, həm də çağırış. Elm və təhsil sahəsində real islahatlar aparılmadan, tədqiqat və innovasiya dəstəklənmədən ölkənin “rəqəmsal əsrə” ayaq uydurması mümkün olmayacaq.